بورس اوراق بهادار توکیو
بورس توکیو به منظور حمایت از سرمایهگذاران در مقابل نوسان زیاد قیمتها از دامنهی نوسان استفاده
،( 16 جولای 2013 ) میکند. طبق قانون مرتبط با حد نوسان قیمت روی مظنههای خرید و فروش 1
دامنههای قیمتی بر اساس قیمت پایانی در روز معاملاتی قبل یا بر اساس مظنههای ویژه قیمت 2 در هرروز و
برحسب واحد پولی کشور (ین) تعیین میشود. هدف اصلی این قانون محافظت سرمایهگذاران در مقابل
نوسان بیش از حد بازار است.
بهعنوانمثال اگر قیمت سهم برابر 2,000 ین باشد، محدودهی قیمت روزانه آن بین 1,600 تا 2,400 ین
است و سفارشهای خرید و فروش این سهم در این محدوده قابلیت معامله دارند.
نکته 1: این محدودیت برای مواردی مانند عرضههای اولیه سهام، عرضهی سهام فاقد حق تقدم 1و اعمال
نمیشود.
نکته 2: بورس اختیار دارد در صورت بروز گره در معاملات یا اختلال در نقدشوندگی، دامنهی نوسان را
افزایش دهد.
نکته 3:دامنهی نوسان قیمت اوراق قرضه بهطور ثابت یک ین است.
بر اساس قانون مربوط به مظنههای خرید و فروش 2 (اصلاح شده سال 2011 )، در بورس توکیو اگر در
دامنههای تعیین شده بر اساس جدول شماره 1 هیچ معاملهای صورت نگیرد یا از نظر بورس احتمال نوسان
بالا وجود داشته باشد، از مظنههای ویژه استفاده خواهد شد. در این روش بورس خود اقدام به ورود
مظنههای ویژهای در سیستم معاملاتی میکند. این مظنهها که معمولاً یک طرفه هستند (یا خرید یا فروش)
قابلیت اجرا ندارند و تنها با هدف ساماندهی بازار وارد سیستم معاملات میشوند. با ورود مظنهی ویژه به
سامانهی معاملات، سفارشهای دیگر با رعایت حد نوسان جدول شماره 2 قابلیت ورود به سیستم معاملات
را خواهند داشت. بدین ترتیب بورس با ورود مظنه ویژه از بروز نوسانات بالای لحظهای جلوگیری میکند. به
بیان دیگر اگر قیمت سهمی در آغاز معاملات روزانه 1000 ین باشد، نوسان روزانه قیمت آن میتواند به
میزان 300 ین باشد یعنی قیمت سهم در این روز بین 700 تا 1300 قابل نوسان خواهد بود. اما نوسان
لحظهای این سهم بر اساس جدول شماره 30 ،2 ین خواهد بود. به عنوان مثال، اگر در طول این روز
معاملاتی قیمت سهم یادشده به ارزشی برابر با 1100 ین معامله شود، معامله بعدی آن در محدودهی 1070
تا 1130 قابل انجام خواهد بود. اگر سفارشها واردشده در سیستم معاملاتی نشاندهندهی نوسانی خارج از
این محدوده باشد، بورس خود اقدام به ورود مظنهی ویژه در سیستم معاملات خواهد کرد. این سازوکار از
نوسانات شدید قیمت در کوتاه مدت جلوگیری میکند و اجازه نمیدهد که قیمت سهم از حالت عادی خارج
شود.
بدین ترتیب طبق این قانون، اگر سفارشهای خرید و فروش موجود خارج از محدودهی قیمتی باشد،
بورس با هدف حفظ پیوستگی قیمتها 1 سفارشهای خرید و فروش ویژه را به عنوان مظنههای ویژه در
سیستم معاملاتی وارد میکند. تعیین مدت زمان نمایش مظنههای ویژه و تعیین محدوده به صورت مورد به
مورد توسط بورس و با در نظر گرفتن وضعیت سفارشهای خرید و فروش وارد شده در همان زمان صورت
میگیرد. میزان تغییرات دامنه مظنههای ویژه توسط بورس تعیین شده و بهصورت دورهای اصلاح میشود.
بورس توکیو مظنههای ویژه را برای سهام، اوراق قرضه قابل تبدیل و اوراق قرضهی شرکتی قابل معامله در
بورس در قوانین پیشبینی کرده است. اعلام مظنههای ویژه، به معنای اطلاعرسانی به سرمایهگذاران در
مورد سفارشی در سیستم با قیمتی خارج از محدوده قابل اجرا است و بدین ترتیب آنها را تشویق به ورود
سفارشهایی در طرف دیگر سامانهی معاملات برای به تعادل رسیدن قیمت سهم میکند. در صورت ورود
سفارش جدید و اجرای آن قیمت سهم به تعادل میرسد و مظنههای ویژه از سیستم حذف میشوند، در غیر
این صورت مظنههای ویژه تا زمان به تعادل رسیدن قیمت سهم هر سه دقیقه یک بار به روز میشود.
علاوه بر این، مسئولان بورس توکیو به منظور فراهم نمودن نقدشوندگی، میتوانند دامنهی نوسان قیمت
روزانه را افزایش دهند. بر اساس مقررات موجود درصورتیکه 3 روز متوالی معاملهای انجام نشود و مظنههای
ویژه نیز رشد صعودی یا نزولی داشته باشند، در روز چهارم دامنهی نوسان قیمت دو برابر خواهد شد. این
فرآیند تا انجام معامله ادامه خواهد داشت.بورس توکیو برای کنترل نوسانات قیمتی اوراق بهادار در بازار اقدام به تعیین حداقل تغییرات قیمت 1 سهام
کرده است. هدف از این اقدام، تعیین حداقل تغییرات قیمت از یک قیمت به قیمت دیگر است. حداقل
تغییرات قیمتی سهام به قیمت آن بستگی دارد؛ به طوری که با افزایش قیمت سهام، این حداقل افزایش
مییابد. این سازوکار در زمان وارد نمودن سفارشهای محدود از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا به
معاملهگر قیمتهای ممکن و در دسترس را نشان میدهد. این سازوکار در دورههای زمانی و به صلاحدید
بورس مورد بازنگری قرار میگیرد. طبق آخرین اصلاحیه در تاریخ 26 فوریه 2014 ، حداقل تغییرات قیمت
برای دو دسته از سهام تعیین شده است. در جداول زیر، حداقل تغییرات قیمت به ترتیب برای شرکتهای
عضو تاپیکس 2100 و سایر شرکتها ارائه شده است.